Metodologiczne problemy oceny odporności społecznej. Krytyczna analiza modeli i narzędzi pomiarowych

Jarosław Keplin | Uniwersytet Pomorski w Słupsku
ORCID 0000-0003-1865-2261

„Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka”, 2/2025, s. 153-164
DOI 10.48269/2451-0718-btip-2025-2-009
PDF: Polski

Streszczenie: W artykule skoncentrowano się na uporządkowaniu wiedzy dotyczącej odporności społecznej. Wykazano, że brak wspólnej definicji i ujednoliconych procedur pomiaru jest utrudnieniem w budowaniu wiedzy i opracowywaniu koncepcji polityki publicznej. Poddano krytycznej analizie wybrane modele teoretyczne i narzędzia pomiarowe wykorzystywane do oceny odporności społecznej w kontekście współczesnych zagrożeń. Pozwoliło to na wskazanie ich wspólnego rdzenia, istotnego ze względu na zwiększanie zdolności społeczności do absorpcji zakłóceń (skutków zagrożeń), adaptacji do nowych warunków i odbudowy struktur społecznych, więzi wspólnotowych oraz podstawowych funkcji społeczno-ekonomicznych, warunkujących dalsze prawidłowe funkcjonowanie i rozwój społeczności. Wskazano luki metodologiczne oraz ograniczenia wynikające z przyjmowanych założeń ontologiczno‑epistemologicznych. Sformułowano wnioski i rekomendacje dotyczące skutecznego mierzenia i wzmacniania odporności społecznej w obliczu współczesnych zagrożeń.

Słowa kluczowe: odporność społeczna, wskaźniki i mierniki, pomiar odporności, polityka publiczna bezpieczeństwa, instytucjonalizacja odporności

Methodological Problems in Assessing Social Resilience: A Critical Analysis of Models and Assessment Tools

Abstract: This article focuses on systematizing knowledge about social resilience, arguing that the absence of a shared definition and standardized measurement procedures weakens both cumulative research efforts and the design of public policies. The author critically examines selected theoretical models and measurement tools used to assess social resilience in the context of contemporary threats. This perspective makes it possible to distil their common core – essential for enhancing communities’ capacities to absorb shocks, adapt, and recover. As a result, the study identifies methodological shortcomings and gaps arising from underlying ontological and epistemological assumptions, and specifies their practical implications for security policy aimed at building social resilience. The conclusion presents the findings and recommendations on how to measure and strengthen social resilience effectively in the face of modern hazards.

Key words: social resilience, indicators and metrics, resilience measurement, public security policy, institutionalization of resilience